Toruń magnetyzuje niezwykłym połączeniem kameralności i ożywczej energii metropolii

Konferencja „Ożywianie miast, czyli jak rewitalizacja napędza turystykę”, 3 grudnia, Dwór Artusa w Toruniu 

Miejsce konferencji w kontekście jej tematu przewodniego było idealne, choć być może odczuwa to bardziej przybysz z innego regionu, innego miasta, innego kraju. Toruń magnetyzuje niezwykłym połączeniem kameralności i ożywczej energii metropolii. Tematyka konferencji „Ożywianie miast, czyli jak rewitalizacja napędza turystykę”, już piątej z cyklu „Polska pięknieje – wiedza czyni cuda” (3 grudnia, Dwór Artusa w Toruniu), poruszyła szczegółowo 4 tematy związane z rewitalizacją i na gruncie lokalnym, i na przykładzie z zagranicy. Ściśle zostały przedstawione przykłady rewitalizacji:

Rewitalizacja teatru Baj Pomorski umożliwiła wykreowanie teatralnego miejsca z fasadą w postaci szafy. To w istocie trafna metafora sztuki teatru i skuteczny magnes przyciągający turystę, który może się też stać potencjalnym widzem (projekt nominowany do nagrody głównej w kategorii „rewitalizacja” w konkursie „Polska pięknieje – 7 cudów unijnych funduszy”).

W ramach projektu „Toruń – Hanza nad Wisłą” (projekt kluczowy w ramach działania 6.4 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka, wartości 20,8 mln zł), przedstawionego przez Rafała Pietrucienia, zastępcę prezydenta Torunia, zostanie przeprowadzona modernizacja Ratusza Staromiejskiego i Domu Eskenów (tu pojawi się stereoskopowa prezentacja Torunia średniowiecznego, mogąca się stać jedną z najbardziej uczęszczanych wystaw muzealnych w Polsce). Zagospodarowana zostanie też przestrzeń publiczna ul. Szerokiej i Królowej Jadwigi, łącząca Stare i Nowe Miasto. Planowana jest również konserwacja, rewitalizacja i zagospodarowanie zamku krzyżackiego.

Inny punkt spojrzenia na Bydgoszcz – od strony wody, bo z wody widać inaczej – zaproponował Stanisław Wroński z Miejskiej Pracowni Urbanistycznej w Bydgoszczy, omawiając zagadnienia, których celem jest przywracanie Brdy miastu. W Bydgoszczy przygotowano program rewitalizacji i rozwoju Bydgoskiego Węzła Wodnego, sporządzono koncepcje programowo-przestrzenne czterech przystani, przystanków tramwaju wodnego oraz bulwarów. Na obszarze Inny Świat sporządzono program i koncepcję Parku Nauki, Kultury i Rekreacji „Ogniwo”. Jednocześnie trwa budowa przystani „Gwiazda” oraz 4-etapowa rewitalizacja salonu miasta – Wyspy Młyńskiej – i Wenecji Bydgoskiej, podstawowych działań mających na celu przywrócenie i wzbogacenie nadrzecznej tożsamości Bydgoszczy.

Kulminacją prezentacji projektów rewitalizacyjnych było wystąpienie gościa specjalnego konferencji, Wilji Jurg, która od 2005 r. kieruje rozwojem kultury w projekcie rewitalizacji dzielnicy Roombeek (Enschede w Holandii), uhonorowanym prestiżową nagrodą European Urban and Regional Planning Award. Tego projektu nigdy nie byłoby, gdyby nie katastrofa w 2000 r., kiedy eksplodował magazyn sztucznych ogni, położony w samym środku starej dzielnicy Enschede. Obok wielu ofiar śmiertelnych, eksplozja spowodowała ogromne szkody materialne – 200 domów zostało całkowicie zniszczonych, a 2000 trwale uszkodzonych. Niemal zaraz po katastrofie władze Enschede w porozumieniu z różnymi partnerami zaczęły szukać pomysłu na rewitalizację dzielnicy.

Pracując nad planami odbudowy, projektanci trzymali się naczelnej zasady, żeby tam, gdzie to możliwe, zachować elementy dawnej architektury przemysłowej, a jednocześnie puścić wodze fantazji w miejscach, w których można było coś budować od początku. Swój twórczy wkład, bardzo pogłębiający więź z miejscem, mieli też mieszkańcy – mogli bowiem zamawiać domy według swoich pomysłów i potrzeb (dzięki temu w Roombeek znajduje się m.in. dom pilota z przestrzenią wydzieloną na samolot). Tak odrodziła się dzielnica, w której na 62 hektarach powstała niespotykana dotąd kombinacja mieszkań zakładów pracy, sklepów, miejsc rekreacji, szkół i instytucji kultury. Stare i nowe łączy wspólna przestrzeń publiczna wraz z budynkami publicznymi. Zaprojektowane nowocześnie i z dużym rozmachem miejsca uporządkowano tematycznie. 

W konwencję konferencji „Polska pięknieje – wiedza czyni cuda” wpisane są także warsztaty, poświęcane i finansowaniu projektów w dziedzinie rewitalizacji i turystyki, i promowaniu tych, które mogą być inspiracją oraz wzorem dla innym. Novum toruńskiej konferencji były warsztaty poświęcone sztuce filmu promocyjnego „Co i jak promować poprzez formy filmowe”, na których przedstawiono fragmenty filmów promocyjnych Łodzi, Bydgoszczy i Gniezna, w połączeniu z analizą struktury takich filmów, ale też technicznym i finansowym aspektom produkcji.